Renaissance Workshops

Hartelijk Welkom bij onze nieuwe Renaissance Workshops in 2018

De Renaissance Workshops bieden een ontmoetingsplaats aan gevorderde amateurs of professionele zangers en spelers om de glorierijke renaissance muziek te bestuderen. Onze vroegere studenten waren meestal geïnteresseerd in ongewoon repertoire en het samenspel in een gemengd consort. Wij zullen precies hetzelfde in 2018 aanbieden! Het repertoire dat wij nu voorbereiden wordt geoefend in gemengde vocale en instrumentale groepen, zodat iedereen kan meedoen.

Deze workshops en ook de weekendcursussen voor blokfluit worden geleid door Michael Dollendorf.

Een nieuw lid in ons team is Lukas Henning. Hij zal het belangrijkste renaissance instrument met zich meebrengen, de luit!

Amanda Markwick heeft zich ook onlangs bij ons aangesloten. Zij kan de fluitisten aan de weekendcursussen les geven en ook het beroemde Attaingnant-script uit 1533 behandelen.

Maar er zijn ook nog steeds de Renaissance Gamba Consort workshops door Richard Sutcliffe.

 

Muzieknotatie

Wij proberen de muziekstukken in facsimilevorm en moderne transcripties te presenteren als het mogelijk is. Meestal is de uitgave van Clemens Goldberg verkrijgbaar op internet via de website van Goldberg-Stifung. De originele of moderne sleutel-versies kan men ook downloaden en afdrukken. Kies wat jij het beste kunt lezen. Breng dat gedrukt en gebonden met genummerde bladzijden. Als het muziekstuk niet geprint kan worden, zullen wij dat toesturen voor de workshop. Wij willen graag de uitgaven van Bernhard Thomas, LondonProMusica gebruiken. Op onze zomer- en winterschool hebben wij meer tijd om de originele muzieknotaties te bewerken.

Toonhoogte

Wij zingen en spelen op de toonhoogte van 460 Hz. Dat was het meest gebruikelijk voor de orgels, houtblazers en koperblazers in de 15e en 16e eeuw. Dit maakt het eenvoudiger voor de zangers vanwege de lage tessitura. Degenen die viola de gamba spelen moeten misschien alleen twee dunnere bovensnaren hebben. Hopelijk is dat niet bijzonder kostbaar. Degenen die baroktrombone spelen kunnen de standaardmanier volgen maar zij moeten alles in A lezen, zoals vroeger gebruikelijk – Bb-trombone is een bedenksel uit de 18e eeuw. De blokfluitisten hebben de mogelijkheid om het juiste instrument te kiezen uit onze grote collectie.

Instrumenten

Baroktrombones zijn de instrumenten die het allerminst door de eeuwen heen zijn veranderd. De tenor a=440 Hz baroktrombone in Bb is vandaag precies hetzelfde instrument als de tenor a=460 Hz baroktrombone in A is met een flexibele positie op de eerste trekking dus twee vingers breed, volgens Praetorius. Jij kunt jouw eigen instrumenten meebrengen, daarenboven alle noodzakelijke toebehoren, en wees dan alstublieft voorbereid om de instrumenten in A, G, F, E, D (…) te spelen.

Er is een zeer goed pamfletje - hoewel bijna 30 jaar oud – van Henry George Fischer, die zijn voorstel beschrijft om een instrument vrijwel in de historisch originele vorm te vinden. Gelukkig zijn er tenminste twee instrumentmakers die historisch juiste kopieën maken in Nederland en in Noord-Duitsland. Er is ook een derde op nagenoeg het zelfde niveau in Zwitserland. Het pamfletje kan men downloaden online.

Er is een andere oplossing voor zinkspelers. De leraar Sam Goble is instrumentmaker van mondstukken. Als jij een instrument op de hogere toonhoogte van 466 Hz hebt kan hij jou een hulpstuk verkopen. Men kan dus op onze standaard toonhoogte van 460 Hz spelen. Het is ook mogelijk om een instrument te wijzigen van 440 naar 408 Hz en zo kan men een hele toon hoger transponeren. Zo nodig hebben wij sommige instrumenten op de juiste toonhoogte beschikbaar.

Dulciaan spelers met instrumenten in hoge stemming zijn ook welkom in de weekends. Zorg ervoor dat jouw rieten en bokaalen geschikt zijn om de juiste toonhoogte te vinden.

Beste zangers, het ensemble is geen koor! Er kunnen ook gecompliceerde stukken aan de beurt komen. Wij gaan een vrij uiteenlopende manier van stemvoering toepassen. De geluidsterkte is meestal niet zobelangrijk, maar wij zoeken resonerende boventonen die een kathedraal kunnen vullen!

De renaissance blokfluiten zijn meestal cylindrische instrumenten. Zij hebben een krachtig laag octaaf en een omvang van een octaaf plus een sekst. Deze instrumenten werden als homogene groep ontwikkeld voor consortmuziek. De meeste van zulke instrumenten - overeenstemmende met het basinstrument - waren uit één enkel stuk gemaakt, afhankelijk van de grootte. Een van de eerste moderne instrumentmakers was Bob Marvin uit Canada. Hij nam deze instrumenten serieus en maakte die voor het Weens Blokfluit Ensemble in de jaren 1970. Marvin maakt nog steeds zulke sets voor vele ensembles. Een ander voorbeeld van moderne en serieuze makers is Klaus Scheele, die o.a. werkte voor het Loeki Stardust Quartet.

Wij hebben een grote set van 17 renaissance instrumenten in: F, c, c, f, g, g, g, c', c', c',d',f', f', g', g', c'', d''. Op deze instrumenten kunnen wij alle muziek probleemloos spelen, tot zeven of negen parijen.

Als U een hele set van renaissance blokfluiten hebt, breng de set mee alstublieft, zelfs als die op verschillende toonhoogten zijn. Het is altijd goed om de instrumentsoorten te vergelijken of kleinere groepen te maken in verschillende kamers. Ganassi-blokfluiten zijn geen renaissance ensemble-instrumenten maar ontwikkeld voor solistische uitvoeringen, maar zij hebben ook een plaats in de workshop.

Renaissance gamba’s zijn nog niet helemaal herontdekt vanwege de weinig verantwoorde bronnen. Er is geen enkele bekend van voor 1530, dus wij moeten alles baseren op iconografisch bewijs. Het meest interessant is het onderzoeksproject van Laura Moretti 'In Gamba!' bij de University of St Andrews. Ook Joëlle Morton, die docent in onze zomerschool zal zijn, toont een grote collectie van hulpbronnen via haar website.

Betreffende de Ganassi- en andere instrumenten uit musea of van schilderijen die de zogenaamde Venetiaanse school vertegenwoordigen zijn ons twee feiten bekend. Eén van deze is het vrij hoge niveau van musiceren en instrument-bouw voor 1540. Die prestaties waren niet meer in het experimentele stadium. Het andere is de omvang van deze instrumenten die men in musea of op schildrijen ziet. De instrumenten zijn zeer groot, zoals grandi bassi e tenori. Deze gamba’s voorzagen in de behoefte aan lagere tonen in de muziekpraktijk. Maar het vormt ook een verklaring dat een generatie later missen voor 40-60 verschillende solisten werden geschreven.

Het zou nuttig zijn, de gamba’s met gewone darmsnaren te bespelen. De omwonden snaren zijn niet van toepassing. Valtenin Oelmüller is bij ons met zijn marocaanse darmsnaren en hij is bereid om jouw instrument te besnaren op Zaterdagavond, indien gewenst.

Josef Huber zal ook enkele renaissance gamba’s meebrengen uit zijn werkplaats.

De Goldberg-Stiftung kan ons haar 15-eeuwse gamba’s van Richard Earle uitlenen.